Ervaringsverhaal Nathalie

Nathalie (54 jaar) kreeg op haar zevende een ongeluk. Sinds het ongeluk is ze doof aan haar linkeroor. In diezelfde periode verloor Nathalie’s moeder langzaam haar gehoor. Toen Nathalie ongeveer 30 jaar was, begon het gehoor van haar rechteroor af te nemen. Slechthorendheid blijkt erfelijk te zijn in Nathalie’s familie, want ook vijf van haar negen broers en zussen verloren op latere leeftijd hun gehoor.

Gehoor verliezen is een rouwproces

‘Je gehoor verliezen is een rouwproces. Doordat je gehoor steeds meer achteruit gaat, word je steeds verder beperkt’, vertelt Nathalie. ‘Spontaan naar het theater gaan, is er bijvoorbeeld niet meer bij. Je moet altijd eerst nagaan of daar wel een ringleiding aanwezig is, anders kun je niets van de voorstelling volgen.

Maar ook bij meer alledaagse dingen ervaar je een barrière; omroepberichten op het station krijg je bijvoorbeeld niet mee. Je moet je dan assertief zijn en zelf aan een conducteur of een medereiziger vragen wat er omgeroepen is. Maar niet iedereen is assertief, dat hangt ook heel erg af van je karakter.’

Het gebruiken van hulpmiddelen

‘Natuurlijk zijn er allerlei hulpmiddelen’, knikt Nathalie, ‘maar je stelt het gebruik daarvan zo lang mogelijk uit. Als je hulpmiddelen gebruikt, dan laat je aan de buitenwereld zien dat je beperkt bent en dat wil je liever niet. Eigenlijk vreemd, omdat ze er juist voor zorgen dat je minder beperkt bent. Ik heb me vrij lang zonder hulpmiddelen kunnen redden, omdat ik al gewend was om spraak af te zien.

Maar op een gegeven moment kon ik niet meer veilig met mijn kinderen achter op de fiets over straat. Ik hoorde het verkeer niet aankomen en schrok als er een auto voorbij kwam. Ik bracht mezelf en mijn kinderen in gevaar. Toen ben ik begonnen met het gebruiken van hulpmiddelen: een spiegel op mijn stuur en een bordje ‘SH’ achterop. Langzamerhand ging ik er steeds meer gebruik van maken.’

Eerste tolkervaring

Via slechthorende en dove vrienden was Nathalie op de hoogte van de beschikbare hulpmiddelen. Toch was haar eerste privé tolkervaring niet met een officiële tolk: haar eerste tolk was haar man. Een paar jaar geleden was Nathalie ernstig ziek en moest zij veel gesprekken voeren met artsen. Nathalie: ‘Er gebeurde zoveel met mijn lichaam dat ik me niet meer kon concentreren op het spraakafzien.

Mijn man ging mee naar de artsen en schreef – zo goed en zo kwaad als het ging – alles op wat de artsen zeiden. Achteraf gezien had ik een officiële schrijftolk in moeten zetten, maar ik had toen zoveel aan mijn hoofd dat dat niet in me op kwam.’

Communicatie zonder herhalingen en miverstanden

‘Na deze ervaring heb ik tolkuren aangevraagd bij Menzis. Sindsdien zet ik regelmatig tolken in. Bij controles in het ziekenhuis, maar bijvoorbeeld ook bij een familiebijeenkomst over de zorg voor mijn moeder. Mijn moeder kon niet meer goed voor zichzelf kon zorgen en we hadden met de hele familie een gesprek over hoe het nu verder moest. Ik vond dat gesprek heel belangrijk en daarom heb ik een schrijftolk meegenomen.

Mijn slechthorende broers en zussen vonden dat vreemd: ‘We kunnen toch gewoon spraakafzien, dat doen we altijd’. Maar ik vond het belangrijk om in een keer alles goed te kunnen volgen. Uiteindelijk keken mijn slechthorende broers en zussen ook mee op het beeldscherm van de tolk en ging het overleg heel soepel. Het horende deel van mijn familie vond het een verademing dat ik een schrijftolk meegenomen had: de communicatie verliep nu zonder herhalingen en misverstanden.’

Niets missen van belangrijke gebeurtenissen

Als moeder wil je niets missen van belangrijke gebeurtenissen uit het leven van je kinderen. Spijtig genoeg gebeurt dat soms toch: ‘Bij de diploma-uitreikingen van mijn kinderen was ik erg nieuwsgierig naar wat de docenten te zeggen hadden over mijn kinderen en ook over hun vrienden. Ondanks dat ik helemaal vooraan zat om spraak af te kunnen zien, kreeg ik niets mee van de toespraken. Ik voelde me eenzaam en buitengesloten. Daar ben ik heel verdrietig over geweest. Achteraf gezien had ik een tolk in moeten zetten, dan had ik niets hoeven missen.’

Tolk bij huwelijksvoltrekking zoon

Nathalie heeft geleerd van de momenten waarop het mis ging. Vorig jaar is haar oudste zoon getrouwd. Als trotse moeder zat zij vooraan mét een schrijftolk. ‘In het begin vond ik dat heel moeilijk: wilde ik als moeder van de bruidegom wel pontificaal vooraan zitten met al die poppenkast? Het was de dag van mijn zoon en schoondochter en alle aandacht moest naar hen gaan, niet naar mij’, vertelt Nathalie. ‘In overleg met mijn zoon en schoondochter heb ik toch besloten om een tolk in te zetten. Het was heerlijk! Ik kreeg alles mee: van de officiële huwelijksvoltrekking tot de informele gesprekken tijdens het diner.’

De voordelen van een tolk

‘Natuurlijk doe je alles liever zonder tolk’, knikt Nathalie, ‘maar je moet het ook accepteren als dat niet meer gaat. Met een tolk kun je blijven deelnemen aan de situaties waar je ook aan deelnam voordat je slechthorend of doof werd. Deze situaties worden met een tolk weer toegankelijk. Het inzetten van een tolk zou net zo gewoon moeten zijn als het gebruiken van een leesbril.’

Een tolk regelen

‘In het begin regelde ik mijn tolken via Tolkmatch van Tolknet. Het aanvragen van een tolk via Tolkmatch is gemakkelijk en bovendien wordt je privacy door Tolknet goed gewaarborgd. Nu ik wat langer gebruik maak van tolken, ken ik meerdere tolken en weet ik welke tolken ik prettig vind. Ik probeer nu altijd eerst zelf een tolk te regelen. Als dat niet lukt, dan vraag ik alsnog aan Tolknet om voor mij te bemiddelen.’